Tre vite pas publikimit të ChatGPT, skena shqiptare e inteligjencës artificiale ka lindur disa produkte mbresëlënëse. Këtu janë pesë aplikacionet që po formojnë tregun rajonal.
1. Arbëri AI — Modeli gjuhësor për shqipen
Zhvilluar nga NeuralKS në Prishtinë, Arbëri-1 është LLM open-source specifik për gjuhën shqipe. Mbështet të gjitha dialektet kryesore dhe ka performancë 40% më të mirë se GPT-4 në benchmarks shqipe. Përdoret nga institucione shtetërore për përpunim dokumentesh.
2. Tutor.al — Mësues dixhital për studentë
Startup tiranas që ofron mentor AI për matematikë, fizikë dhe gjuhë. Mbi 45,000 nxënës aktivë në Shqipëri dhe Kosovë. U siguruan 900 mijë euro në raundin seed.
3. MedScan Prishtina — Analizë imazhesh mjekësore
Platformë për radiologë që identifikon patologji në mamografi dhe CT. Saktësi e raportuar: 94.2% për zbulim të hershëm të kancerit të gjirit. Partneritet me QKUK.
4. LigjAI — Asistent ligjor
Avokatët kosovarë mund të ngarkojnë kontrata dhe të marrin analizë automatike të rreziqeve. Trajnuar mbi 50,000 raste të gjykatave kosovare. Çmimi: 49 euro/muaj për avokat individual.
5. AgroScan Shqipëri
Fermerët skanojnë gjethet me telefonin dhe AI-ja identifikon sëmundjet e bimëve. Mbështet 23 kultura kryesore. I financuar nga USAID dhe Fondi Norvegjez.
Çfarë mungon?
Eksperti i teknologjisë Besnik Krasniqi thekson: "Na mungon akoma një platformë e përbashkët për të dhënat trajnuese në shqip. Nëse krijohet, mund të na çojë nga konsumatorë në prodhues të AI-së globale."